گالری تصاویر
محیط مهدکودک
تصاویر جشن ها
تصاویر آموزشی
 
رویدادهای مهد
برنامه کلاسی
کلاس‌های فوق برنامه
بازدیدها و برنامه های خارج از مهد
 
مقالات روانشناسی
هوش هیجانی
تربیت کودک
آموزش کودک
 
معرفی کتاب
کتاب آموزش کودک
کتاب تربیت کودک
کتاب های مهد
 

 (برگرفته از كتاب راهنماي عملي والدين و مربيان نوشته دكتر ناهيد شيراني و دكتر ليلا سلطاني)

 

والدين بايد از كودك براساس سن و توانايي ادراك او انتظار رفتار مناسب داشته باشند و روش‌هاي تربيتي، مناسبي را نيز به كار گيرند. به عنوان مثال كودكي كه هنوز به سن دو سالگي نرسيده نياز به مراقبت هميشگي و تذكر دائم دارد، در حاليكه يك كودك چهار يا پنج ساله به اندازه‌ي كافي بزرگ شده كه از او انتظار داشته باشيم در مواردي رفتارهاي خودش را كنترل كند زيرا به حدي قدرت تشخيص خوب از بد را دارد.

 

 

 

بنابراين والدين بايد در عين حاليكه سعي در تغيير رفتارهاي نامناسب كودك دارند، رفتارهاي صحيح را نيز به او آموزش دهند. براي انجام اين مهم توجه به نكات زير ضرورت دارد.

استفاده از لحني محترمانه ولي در عين حال قاطع

انجام صحيح اين كار مستلزم رعايت مراحل زير است:

 

1- بدون حمله به شخصيت كودك ناراحتي شديد خود را از رفتار او بيان كنيد

مثلاً وقتي كودك‌تان در فروشگاهي شيطنت مي‌كند به جاي اينكه بگوييد تو مثل وحشي‌ها رفتار مي‌كني! يا امشب از تلويزيون خبري نيست، بايد ناراحتي شديد خود را از اين عمل بيان كنيد و بگوييد دوست ندارم جريان از اين قرار باشد! دويدن و شيطنت بچه‌ها تو فروشگاه صاحب فروشگاه و بقيه مشتري‌ها رو ناراحت مي‌كند.

2- انتظارات خود را به طور واضح شرح دهيد

مادر بايد به جاي تهديد و گفتن اينكه اگر باز هم در فروشگاه بدوي و دست به اشياء بزني ادبت مي‌كنم بگويد دويدن موقوف! اين فرصت رو داري كه يا راه بري و يا تو چرخ دستي بنشيني تصميم خودت رو بگير.

البته در مورد كودكان زير 3 سالي كه در فروشگاه دست به اشياء مي‌زنند بايد با صبر و تحمل كنارش بايستيم و به او اجازه دهيم اشياء را لمس كنند تا حس كنجكاوي‌شان ارضاء شود ولي اگر اين رفتار بيش از حد ادامه داشت بايد با او در مورد رفتارش صحبت كنيم.

فرض كنيد كودك به حدي رفتار بدي دارد كه مادر مجبور به ترك فروشگاه مي‌شود آنگاه چند روز بعد بدون وعظ و خطابه يا نتيجه‌گيري اخلاقي، مادر مي‌تواند بگذارد كودك پي‌آمد رفتار بد خود را تجربه كند البته اين كار را هم يكدفعه نبايد انجام داد بلكه ابتدا بايد طوري با كودك رفتار كرد كه او در مورد رفتاري كه انجام داده فكر كند مثلاً دفعه‌ي بعد مادر لباس‌هايش را بپوشد و به كودك نشان دهد كه ايندفعه به تنهايي مي‌خواهد به خريد برود و وقتي كودك از او مي‌پرسد چرا نمي‌خواهي مرا ببري بايد از او بپرسد خودت بگو چرا؟

به اين صورت او را مجبور كرده‌ايد رفتاري را كه داشته و مورد پسند شما نبوده را توضيح دهد.


3- راه جبران خطا را به كودك نشان دهيد

«تو مي‌توني با من به فروشگاه بياي، بدو بدو نكني، دست به وسايل هم نزني يا در مقابل مي‌توني امتياز اومدن با من به فروشگاه‌ها را از دست بدهي تصميمتو بگير»

گاهي اوقات موضوع ساده نيست و راه‌حل مشخص و مورد توافق دو طرف وجود ندارد در اين صورت بايد بعد از اينكه احساسات و احتياجات كودكان را پرسيديد در مورد احساسات خودتان هم صحبت كنيد و با هم فكري يكديگر راه حل قابل قبولي براي هر دو طرف ارائه دهيد: مثلاً به كودك بگوييد بيا فكرهامون رو روي هم بريزيم ببينيم آيا مي‌تونيم راهي پيدا كنيم كه براي هر دوي ما خوب باشد و بعد همه‌ي فكرهاي كودك و خودتان را بنويسيد (چه قابل قبول و چه غيرقابل قبول) و بررسي كنيد كه كدام پيشنهاد را مي‌پسنديد، كدام را نمي‌پسنديد (يعني يكي‌يكي را با صداي بلند بخوانيد و هر كدام اشكال داشت آن را حذف كنيد، حتي برخي از آن‌ها به دلايلي براي كودك قابل قبول نيست آن‌ها را هم حذف كنيد تا به يك راه‌حل مشترك قابل قبول برسيد.

چند نكته

نكته اول: اعلام نارضايتي شما از كار اشتباه كودك بايد به نحوي باشد كه كودك را به سوي جبران خطايش سوق دهد، زيرا بعد از اعلام پشيماني،‌كودك به فرصتي نياز دارد تا نسبت به خود احساس خوبي بيابد و دوباره خود را عضو معتبر و محترم خانواده بداند. ما به عنوان پدر و مادر مي‌توانيم اين فرصت را به او بدهيم.

نكته دوم: بعضي از بچه‌هاي 4 تا 7 ساله «متأسفم» يا «ببخشيد» را براي آرام كردن عصبانيت والدين به كار مي‌برند و به همان سرعت كه عذرخواهي مي‌كنند به همان سرعت هم رفتار بد خود را تكرار مي‌كنند. براي اين كودكان پي‌ بردن به اين مسئله مهم است كه اگر آن‌ها واقعاً متأسف هستند، احساس پشيماني بايد به عمل تبديل شود، نه آنكه مكرراً مرتكب خلاف شوند. در چنين مواردي مي‌توان از جملات زير استفاده كرد

«تأسف يعني طور ديگر رفتار كردن»

«اظهار تأسف يعني تغيير رفتار»

«از شنيدن تأسف تو خوشحالم. اين اولين قدمه. قدم بعدي اينه كه از خودت بپرسي من در جبران اون مورد چكار مي‌تونم بكنم»

نكته سوم: فرض كنيد تمام مراحل بالا را طي كرديم ولي به راه‌حل قابل قبولي براي طرفين دست نيافتيم. در اين صورت چه بايد كرد؟ چنين چيزي ممكن است پيش بيايد ولي مهم نيست. با به بحث گذاشتن مشكل، هر يك از شما نسبت به نيازهاي ديگري بيشتر حساس مي‌شويد. در موقعيت‌هاي دشوار، اين بهترين چيزي است كه مي‌توانيد به آن اميدوار باشيد. بعضي وقت‌ها موضوع فقط اين است كه قبل از اين كه به راه حلي دست يابيد،‌ فرصت بيشتري براي فكر كردن مي‌خواهيد. پس در مقابل كودكان صبر و تحمل داشته باشيد «گر صبر كني ز غوره حلوا سازي»

اگر مراحل بالا اثرگذار نبود، به ويژه در مورد فرزندان كوچك‌تر كه درگير نيازهاي آني خود بوده و در به خاطر سپردن و ادراك ضرورت قوانين به مرحله‌ي درك كامل نرسيده‌اند مي‌توان از راه‌هايي مثل: ناديده‌ گرفتن، پافشاري بر دادن يك جواب مشابه،‌ پاداش دادن در صورت عدم تكرار يا كمتر تكرار كردن عمل نادرست، روش محروم كردن موقتي و تصحيح بيش از حد استفاده كردكه در زير به شرح هر كدام از آن‌ها خواهيم پرداخت.

توجه نكردن و ناديده گرفتن

ابتدا بايد بدانيد اين رفتار صبر زياد والدين را طلب مي‌كند ولي در صورتي كه خوب اجرا شود روشي بسيار مؤثر است زيرا كودكان (به ويژه كودكان كوچك‌تر) وقتي بخواهند توجه والدين را جلب كنند، هر كاري را به خاطر آن انجام مي‌دهند. مثلاً درست موقعي كه ميهمانان وارد اتاق پذيرايي مي‌شوند، وقتي در حال صحبت كردن با تلفن هستيد يا هنگامي كه داريد پاي صندوق فروشگاه اجناس خريداري شده را حساب مي‌كنيد شروع به انجام صحبت‌ها يا كارهاي عجيب براي جلب توجه شما مي‌كنند، حال اگر بتوانيد اين رفتارها را تحمل كنيد و آن‌ها را ناديده بگيريد، كودكان از آن‌ها دست مي‌كشند زيرا به هدف خود كه همان جلب توجه شما است نائل نمي‌شوند.

البته وقتي مي‌خواهيد از روش ناديده گرفتن استفاده كنيد ابتدا تصميم بگيريد كه چه چيزهايي را مي‌توانيد ناديده بگيريد و چه چيزهايي را نمي‌توانيد، به عنوان مثال در كارهايي مثل پرتاب كردن اجسام خطرناك به اطراف و يا با پريز برق بازي كردن را نمي‌توان از روش ناديده گرفتن استفاده كرد.

مراحل ناديده گرفتن

1- به رفتار توجه نكنيد: حتي با حركات صورت هم به او اشاره نكنيد، حتي نگاهش هم نكنيد.

2- انتظار داشته باشيد تا رفتارها قبل از بهتر شدن، بدتر شوند (وقتي براي اولين بار اقدام به ناديده گرفتن يك رفتار ناشايست مي‌كنيد)، كودك شما تمام سعي‌اش را مي‌كند تا توجهي را كه قبلاً جلب مي‌كرده، دوباره به دست بياورد پس او از هر نظر بر شدت رفتارش مي‌افزايد تا آنجا كه مطمئن شود از شما پاسخ دريافت خواهد كرد. ولي شما نبايد تسليم شويد.

3- رفتارهاي مطلوب را تقويت كنيد: رفتارهاي مطلوب را با تعريف و تمجيد و جوايز تقويت كنيد. براي نمونه وقتي كودكتان گريه‌اش تمام شد و مشغول برداشتن اسباب‌بازي‌هايش شد، بدون معطلي به خاطر اين رفتارش او را تشويق كنيد و به او نزديك‌تر شويد و نشان دهيد كه مجذوب كارش شده‌ايد. اگر گريه و بهانه‌گيري را دوباره شروع كرد به آن توجهي نكنيد تا دوباره قطع شود. مثلاً وقتي كودك با غذايش بازي مي‌كند و شما آن را ناديده مي‌گيريد، وقتي بازي را تمام مي‌كند و چنگالش را به دست مي‌گيرد، واكنش‌ نشان دهيد و به او بگوييد از نحوه‌ي غذا خوردنش خوشتان مي‌آيد.

يا گاهي مي‌توانيد در حضور كودكان مختلف از رفتار مثبت كودكي ديگر تعريف كنيد براي نمونه، وقتي يك كودك سر ميز نهارخوري خيلي مؤدب نشسته ولي كودك شما مرتباً از ميز بالا و پايين مي‌رود مي‌توانيد در حاليكه وانمود مي‌كنيد از بالا و پايين رفتن كودكتان خبر نداريد، كودك ديگر را به خاطر رفتار شايسته‌اش تشويق كنيد.

احتياط: البته اگر اين رويه نه تنها موجب تقليد نشد بلكه رفتار نامطلوب را تشديد كرد، دست نگه داريد! اما آن را به خاطر داشته باشيد، زيرا اين روش بالاخره در موقعيت ديگر جواب خواهد داد (خزعلي و ديگران، 1378)

در مقابل درخواست‌هاي مكرر كودكان، هيچگاه تسليم نشويد

اول علت تصميم‌تان را به دقت برايش توضيح دهيد، اما فقط يكبار. بعد اگر به دلايل شما توجه نكرد و بهانه گرفتن را از سر گرفت همان توضيح را منتها به صورت خلاصه و فقط در يك جمله تكرار كنيد. مثلاً در مورد كودكي كه قبل از شام شكلات مي‌خواهد بگوييد «قبل از شام خوراكي نميشه» و يا به كودكي كه مرتباً از شما مي‌خواهد برايش پفك بخريد و اين خواسته‌اش را مرتب تكرار مي‌كند هر بار فقط بگوييد «خوراكي غيرمجاز ممنوعه»، اهميتي ندارد كه بهانه‌ها چقدر تكرار مي‌شود فقط در هر بار همين جمله را (حتي به صورتي آهنگين) تكرار كنيد و به اين كار ادامه دهيد.

البته در ابتدا ممكن است كودك با عصبانيت به اين رفتار شما پاسخ دهد ممكن است بد اخلاقي كند و جيغ بكشد ولي رفته‌رفته از درخواست و در پي آن شنيدن همان جواب خسته مي‌شود.

 

نونهالان

تقویت هوش هیجانی
تقویت هوش هیجانی
بازدید های متنوع
بازدید های متنوع
جشنواره خانوادگی بادبادکها
جشنواره خانوادگی بادبادکها
برگزاری کارگاه های متنوع
برگزاری کارگاه های متنوع
تغذیه سالم موز و هویج
تغذیه سالم موز و هویج
جشنواره خانوادگی بادبادکها
جشنواره خانوادگی بادبادکها
اردوی مدرسه طبیعت
اردوی مدرسه طبیعت
بازدید های علمی
بازدید های علمی
ابزارهای تعادلی
ابزارهای تعادلی
فعالیت متنوع روزانه
فعالیت متنوع روزانه
اردو مدرسه طبیعت
اردو مدرسه طبیعت
فارغ التحصیلی
فارغ التحصیلی
Previous Next